cute issue # 00 cute cult

November 12, 2009

cute issue เป็นการรวบรวมบทความที่เคยเขียนในคอลัมน์ character design ในนิตยสาร fuse ไม่อยากปล่อยทิ้งไว้เฉยๆในนิตยสาร เลยจะพยายามทยอยรวบรวมมาลงในบล๊อกนี้เผื่อจะมีคนผ่านมาอ่านบ้าง เนื้อหามาจากความสนใจในเรื่อง ‘ทฤษฎีความน่ารักของตัวการ์ตูน’ ข้อมูลบางอย่างก็อาจผิดพลาดไปบ้างครับ พบว่าผิดตรงไหนบอกได้เลยนะ :)
Photobucket

คุณสู่ขวัญถามขึ้นว่าตอนนี้ญี่ปุ่นได้เปิดตัวท่านทูตวัฒนธรรมคนใหม่ ทุกคนรู้จักกันดีอยู่แล้ว บอกใบ้ให้ว่าเป็นการ์ตูน คุณสรยุทธ์ตอบว่า ‘คิตตี้’ คุณสู่ขวัญขำเล็กน้อยก่อนเฉลยว่าที่จริงแล้วคือโดราเอมอน ญี่ปุ่นเลือกโดราเอมอนเป็นทูตทางวัฒนธรรม และจะนำโดราเอมอนกระจายไปยังสื่อต่างๆเพื่อเผยแพร่วัฒนธรรมของญี่ปุ่นเอง

ทำให้เห็นได้สองเรื่อง คือ 1 มีแมวอยู่สองตัวที่ทุกคนรู้จักและจะนึกถึงเป็นอันดับแรกๆ และจะนึกถึงประเทศญี่ปุ่นได้ในทันที และ 2 คือตำแหน่งทางการเผยแพร่ทางวัฒนธรรมนั้นในบ้านเราถือว่าเป็นตำแหน่งที่ทรงเกียรติ และต้องปฏิบัติตนให้อยู่ในรูปแบบที่กำหนดแล้วว่าดี  และ สวยงาม ซึ่งหากจะเลือกการ์ตูนมาเป็นทูตทางวัฒนธรรมนั้น ‘น่าจะเป็นไปได้แต่ไม่ใช่ยุคนี้’ ท่าทีของตำแหน่งนี้ต้องค่อนข้างเป็นจริงจัง และหากการตีความวัฒนธรรมของบ้านเรายังจำกัดกับแค่ ศาสนสถาน อาหาร ตุ๊ก ตุ๊ก หรือช้าง หรือยังวนเวียนอยู่แค่นี้‘ท่านทูตทางวัฒนธรรม’ของไทย หรือที่คุณสรยุทธ์พูดถึง ‘คุณก้านกล้วย’(แถมตบท้ายว่าก็ยังไม่ถึงขั้นนั้น)ก็คงจะเกิดขึ้นได้ยาก การ์ตูนไม่ได้ถูกจัดให้เป็นวัฒนธรรมหลักในบ้านเรา และอาจถูกมองจากในบางคน บางกลุ่มว่าการ์ตูนนั้นเป็นสิ่งที่ไม่จริงจังและเหมาะแค่สำหรับเด็กเท่านั้น แต่นั่นก็คือภาพรวมที่มองผ่านกันมาหลายรุ่นต่อหลายรุ่นแล้ว ญี่ปุ่มมองถึงความน่ารักในการ์ตูน อย่างที่รู้กันว่าการ์ตูนเป็นวัฒนธรรมหนึ่งที่แข็งแรงมากของญี่ปุ่น มาถึงจุดนี้ก็ไม่ต้องเหนื่อยกับการจะต้องมาเผยแพร่การ์ตูนให้เป็นที่รู้จักต่อไปอีกแล้ว ถ้าหากโดราเอมอนเป็นท่านทูต วัฒนธรรมที่จะเผยแพร่ก็ไม่ใช่การ์ตูนอีกแล้ว ‘แต่เป็นความน่ารักแทน’

ขณะที่ญี่ปุ่น ความ “น่ารัก” แทบจะถูกยกให้เป็นวัฒนธรรมหลักไปแล้ว ในบ้านเราเอง ด้วยความที่ใช้วัฒนธรรมของเค้าต่ออีกทอดหนึ่ง ก็ติดพันเอาความน่ารักนี้ติดมาด้วย และความที่ “น่ารัก” นั้นเป็นสุนทรียะที่ผิวเผินและฉาบฉวยที่สุด วัยรุ่นบ้านเราจึงเข้ากับมันได้ดี ด้วยความที่ง่ายที่จะเข้าถึงความรู้สึกนี่เอง บางสิ่งที่ต้องการการดึงดูดอย่างเร็วจึงเหมาะกับสุนทรียะแบบนี้ หรือความเป็นแฟชั่นที่ตัวของมันเองก็มีลักษณะที่ผลัดเปลี่ยนอย่างรวดเร็วอยู่แล้วยังเป็นบริบทใหญ่ของความน่ารักซึ่งก็ไวไม่ต่างกัน แฟชั่นจึงเป็นสิ่งที่ความน่ารักชอบที่จะฝังตัวอยู่อยู่ในรูปแบบลวดลายการ์ตูนน่ารัก ตัวการ์ตูนที่ถูกสร้างขึ้นมาโดยที่ไม่มีหรือไม่ต้องสนใจเนื้อเรื่องหรือเรื่องราวของการ์ตูนตัวนั้นถูกนำมาใช้กับการแต่งตัวของเด็กวัยรุ่น หรืออาจถึงในผู้ใหญ่ใจเด็กบางคน ในตอนนี้ความน่ารักได้ไปไกลกว่าที่จะบอกว่าสิ่งนี้มันเหมาะเฉพาะแค่เด็กเท่านั้น แต่มันเลยไกลไปในบริบทต่างๆ แม้กระทั่งเรื่องที่พูดในท่าทีที่จริงจังแบบผู้ใหญ่ก็ตาม

ส่วนสำคัญที่ทำให้บ้านเรารู้จักกับวัฒนธรรมความน่ารักคือการ์ตูน การ์ตูนเป็นวัฒนธรรมที่นำเข้ามาโดยตรงจากทั้งฝรั่งและเอเชีย บ้านเราไม่น่าจะมีคนที่ไม่รู้จักตัวการ์ตูนอมตะของทั้งสองฝั่งโลกนี้ ตัวแรกคือหนูหูใหญ่ตัวดำใส่กางเกงสีแดง ส่วนอีกตัวคือแมวไม่มีหูตัวสีฟ้าจมูกสีแดง ตัวการ์ตูนทั้งสองตัวนี้มีจุดหนึ่งร่วมกันตรงที่สามารถครองใจตั้งแต่เด็กจนกลายเป็นพ่อแม่คน จนถึงรุ่นลูกรุ่นหลานก็ยังคงได้รับความนิยมและเป็นที่รู้จักอยู่ สิ่งที่น่าสนใจอยู่ที่คำถามว่า การ์ตูนสองตัวนี้มีอะไรดีที่ทำให้ครองใจผู้ชมที่เรียกว่าแทบจะทั่วทุกมุมโลกได้อยู่หมัด คำตอบที่ผิวเผินที่สุดแต่เป็นปัจจัยที่สำคัญที่สุดก็คือ ร่างกายของตัวการ์ตูนสองตัวนี้เอง

ถึงตอนนี้อาจจะไม่ต้องเฉลยก็ได้ว่าตัวการ์ตูนสองตัวนี้คือใคร ลักษณะเด่นดังกล่าวที่ผมได้อธิบายมาอาจจะทำให้ส่วนประกอบของร่างกายที่เหลือผุดขึ้นมาในหัวของคุณได้ในทันที ตัวผมเองก็คุ้นเคยตัวการ์ตูนสองตัวนี้มาตั้งแต่ยังเป็นเด็ก บางทีก็รู้สึกว่าตัวเองสวมบทเป็นโนบิตะร่วมกับเด็กอีกหลายคนในโลก (ถึงทุกวันนี้จะใกล้เคียงไจแอนท์มากกว่าก็ตาม) การมีเพื่อนอย่าง “โดราเอมอน” สักคน อะไรหลายๆอย่างก็น่าจะสบายไปเยอะ ผมมีความรู้สึกรักในตัวโดราเอมอนเพราะโดราเอมอนอ้วนกลมน่ารักน่ากอด แต่ ไจแอนท์ก็อ้วนกลมน่ากอดเหมือนกันแต่กลับไม่ทำให้ผมรู้สึกอยากเป็นเพื่อนมากกว่าโดราเอมอน ถ้าตัดที่ไจแอนท์มีนิสัยชอบแกล้งโนบิตะความแตกต่างของร่างกายส่วนไหนที่ทำให้สองตัวการ์ตูนนี้มีความรู้สึกต่อผมที่แตกต่างกัน นี่เป็นปัจจัยที่สำคัญปัจจัยหนึ่งที่กำหนดความน่ารักของตัวการ์ตูน

สุดท้ายก็จะต้องกลับมาย้อนถามอีกว่าถ้าหากความน่ารักเป็นสุนทรียะที่ฉาบฉวยหากเทียบกับความงาม แล้วมันจะมีประโยชน์อย่างไร ตรงนี้อาจจะต้องบอกว่าสิ่งที่สิ่งที่ฉาบฉวยประโยชน์มันอาจจะอยู่ที่ความไวในการส่งสารและรับสารนั้นอย่างรวดเร็ว ซึ่งถ้าหากพูดกันเฉพาะในเรื่องการออกแบบตัวการ์ตูนรายละเอียดนั้นอาจไม่ใช่สิ่งที่สำคัญต่อการออกแบบมาก จริงอยู่ครึ่งหนึ่งอาจจะเนื่องมาจากเทคนิคของการอนิเมชั่นหากเน้นรายละเอียดมากก็จะทำให้การเคลื่อนไหวยากมากขึ้น แต่ความน่ารักไม่ได้ต้องการเวลาในการพินิจถึงรายละเอียดการตัดทอนรายละเอียดในบางส่วนที่ไม่จำเป็นออกไปอาจเพิ่มพลังในการที่จะส่งสารได้ในเวลาที่จำกัด อาจจะบอกได้ว่าความน้อยของรายละเอียดเป็นหนึ่งในปัจจัยที่สร้างความรู้สึก “น่ารัก”ต่อสิ่งๆนั้น

กลับมาที่โดราเอมอน ว่ากันด้วยเรื่องพื้นฐานที่สุดคือองค์ประกอบของร่างกายโดราเอมอนใช้วงกลมเป็นองค์ประกอบพื้นฐานและหลีกเลี่ยงการใช้องค์ประกอบที่เป็นเส้นหยัก แหลมหรือ มีมุม ซึ่งองค์ประกอบนี้ไปอยู่ที่ตัวซูนิโอะและไจแอนท์เป็นหลักทำให้บุคลิกของสองคนนี้เป็นไปในท่าทีที่ไม่น่าไว้วางใจ เมื่อโดราเอมอนใช้องค์ประกอบที่กลมมนความน่าไว้ใจก็เกิดขึ้น เมื่อมีความรู้สึกที่น่าไว้วางใจความเป็นเพื่อนก็ตามมา นี้คือหลักการใช้องค์ประกอบพื้นฐานทางศิลปะ

แต่สิ่งที่อยู่ลึกลงไปกว่านั้นอีกขั้นหนึ่งหากจะบอกว่าความรู้สึกที่โนบิตะอย่างเราๆทั้งหลายรู้สึกกับโดราเอมอนเกิดขึ้นจากความที่เราสงสาร เอ็นดู เวทนามากกว่าความน่ารักน่ากอดนั้น จะดูน่าสนใจขึ้นมากกว่าพื้นฐานที่พูดมาอีกใช่ไหม ยังมีปัจจัยอีกหลายปัจจัยนอกเหนือจากนี้อีกที่สามารถกำหนดหรือบ่งชี้ความน่ารักจากตัวการ์ตูนซึ่งจะพูดถึงกันในตอนต่อๆไป รวมถึงความสำคัญของความน่ารักที่แผ่ขยายไกลออกไปจากแค่การ์ตูนและแฟชั่น

อย่างน้อยตอนนี้เหล่าโนบิตะ ชิซูกะ ซูเนโอะ ไจแอนท์ ทั่วโลกก็พร้อมที่จะรับฟังในสิ่ง’ท่านโดราเอมอน’อยากจะบอกกันอย่างเชื่อมั่น เพราะใครๆก็เชื่อเพื่อนสนิทกันทั้งนั้นใช่มั๊ยล่ะ

fuse 18 : กรกฎาคม 2551

Advertisements

One Response to “cute issue # 00 cute cult”

  1. i am npt Says:

    ใช่ๆ…
    ปล.รูปประกอบมันหายหรือเปล่าบอล


Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: